Ingliz tilida a an the qachon ishlatiladi: 3 ta asosiy qoida

«I bought book yesterday» — bu gapni o'qib ko'ring. Quloqqa nimadir yetishmayapti, to'g'rimi? Ingliz tilida a an the qachon ishlatiladi degan savol IELTS'ga tayyorlanayotgan o'quvchilarning yozma ishida birinchi o'rinda turadi. Eng qisqa javob shunday: a/an — tinglovchi hali bilmagan bitta sanaladigan narsa haqida gapirganda; the — ikkalangiz ham aynan qaysi narsa ekanini bilganda; artikl umuman yo'q — ot ko'plikda yoki sanalmaydigan bo'lib, gap umumiy ma'noda ketganda. Quyida shu uch holatni misollar, tarjimalar va eng ko'p uchraydigan xatolar bilan ajratamiz.

Ingliz tilida a an the qachon ishlatiladi: uchta holat

Butun mantiqni bitta savol hal qiladi: tinglovchi qaysi narsa haqida gapirayotganingizni biladimi? Bilmagan bo'lsa — a/an. Bilgan bo'lsa — the.

• a/an (noma'lum): I saw a dog in the yard. — Hovlida bitta it ko'rdim. (Qaysi it ekani muhim emas, birinchi marta tilga olinyapti.)
• the (aniq): The dog was barking all night. — O'sha it tun bo'yi huvoladi. (Endi it ma'lum, chunki oldingi gapda aytilgan.)
• artiklsiz (umumiy): Dogs are loyal animals. — Itlar vafodor hayvonlar. (Umuman itlar haqida, biron-bir it haqida emas.)

«Birinchi marta aytildi — a, ikkinchi marta aytildi — the» qoidasi yozuvda eng ko'p ishlaydi: I read an article. The article was about IELTS. Birinchi gapda article, ikkinchisida the — chunki gap endi o'sha maqola haqida davom etyapti.

a yoki an: tanlovni quloq hal qiladi

Ko'pchilik «unli harf bilan boshlanadigan so'z oldidan an» deb yodlaydi va shu joyda adashadi. Qoida harfga emas, tovushga bog'liq.

• an hour, an honest man — «h» o'qilmaydi, so'z unli tovush bilan boshlanadi.
• a university, a European city — yozuvda unli harf bor, lekin talaffuz «yu» tovushi bilan boshlanadi.
• an MBA, an IELTS essay — qisqartma «em», «ay» deb o'qiladi.

Amaliy tekshiruv: gapni ovoz chiqarib o'qing. «A apple» quloqqa uriladi, «an apple» tabiiy eshitiladi — talaffuz sizning eng tez yordamchingiz.

Sanaladigan va sanalmaydigan otlar: «informations» nega xato?

a/an faqat bitta donasini sanash mumkin bo'lgan otlar bilan keladi: a book, an idea, a problem. Suv, pul, ma'lumot, maslahat kabi otlarni bittalab sanamaymiz, shuning uchun ular oldiga a/an qo'yilmaydi.

• Xato: She gave me an advice. To'g'ri: She gave me a piece of advice. (U menga bitta maslahat berdi.)
• Xato: I need some informations. To'g'ri: I need some information.
• the bilan: The water in this glass is cold. — Bu stakandagi suv sovuq. (Aniq suv haqida gap ketyapti, shuning uchun the mos.)

«Sanalmaydigan» degani «artikl umuman kelmaydi» degani emas. Gap aniq bir narsaga ishora qilsa, the bemalol qo'llanadi: The money you gave me is gone. — Sen bergan pul tugadi.

O'zbek o'quvchilar eng ko'p xato qiladigan 3 ta qoida

• 1. Kasb va millat oldidan a/an tushib qoladi. «He is engineer» emas, He is an engineer. Xuddi shunday: She is a teacher, I am a student, He is an Uzbek.
• 2. Umumiy ma'noda the ishlatiladi. «The life is hard» emas, Life is hard. «The money isn't everything» emas, Money isn't everything. O'zbek tilida artikl yo'qligi uchun miya avtomatik «the» qo'shib yuboradi.
• 3. the til, sport va ovqat nomlari oldiga qo'yiladi. speak English (the English emas), play football, have breakfast, go to school (o'qish ma'nosida). Faqat aniq bino nazarda tutilsa: I went to the school to meet the teacher.

Yana bir tez-tez uchraydigan holat: the faqat bitta bo'lgan narsalar va eng yuqori daraja bilan keladi — the sun, the Internet, the first day, the best answer, the same mistake. Bularni ro'yxat qilib yodlash shart emas, mantiq bir xil: hamma uchun bitta va aniq.

Geografiya va joy nomlari: qayerda the kerak?

Joy nomlarida ham ortiqcha chalkashlik yo'q, faqat uch guruhni ajratsangiz bo'ldi.

• the kerak: daryo, dengiz, okean, cho'l, tog' tizmasi va ko'plikdagi davlatlar — the Amu Darya, the Aral Sea, the Pacific, the Sahara, the United States, the Netherlands, the UK.
• the kerak emas: ko'l, alohida cho'qqi, shahar, ko'pchilik davlatlar — Lake Baikal, Mount Everest, Tashkent, Uzbekistan, France.
• Diqqat: I live in Uzbekistan (the Uzbekistan emas), lekin I live in the United States.

a/an yana qayerda uchraydi: «bitta» va «har» ma'nosida

a/an faqat ot oldida emas, miqdor ma'nosida ham keladi: a hundred students, twice a week, 60 kilometres an hour, a few minutes. Bu holatda tarjima «bitta» yoki «har» bo'ladi — haftada ikki marta, soatiga 60 kilometr. Imtihonda vaqtni yoki miqdorni aytganda shu shakl kerak bo'ladi.

Yozgan gapingizni qanday tekshirish kerak?

Qoidani bilish bilan yozayotganda to'g'ri qo'llash — ikki xil narsa. Writing Task 2'da bitta sahifada 8-10 ta article xatosi yig'ilib qoladi, lekin siz ularni ko'rmaysiz: miyangiz gapni «to'g'ri» versiyada o'qib ketadi.

Shu joyda Grammatika tekshiruvchisi ishlaydi: matningizni joylashtirasiz, AI xato joyni topadi va nega xato ekanini o'zbekcha izohlaydi. Masalan, siz «I bought book yesterday» deb yozsiz — vosita «book» oldidan «a» qo'shadi va shunday tushuntiradi: bu sanaladigan birlik ot, birinchi marta tilga olinyapti, tinglovchi qaysi kitob ekanini bilmaydi, shuning uchun noaniq artikl kerak. Faqat tuzatish emas, sabab ham chiqadi — shuning uchun keyingi safar buni o'zingiz sezasiz.

Xatolarni umumiy tartibda tekshirish yo'lini 5 qadamli qo'llanmada ham ko'rishingiz mumkin.

5 ta gap bilan o'zingizni sinab ko'ring

Bo'sh joyga a, an, the yoki hech narsa qo'ying. Javoblar pastda.

• 1. I have ___ idea for the project.
• 2. ___ sun rises in the east.
• 3. She speaks ___ English very well.
• 4. We waited for ___ hour.
• 5. ___ information you sent was useful.

Javoblar: 1 — an (unli tovush, birlik, noma'lum idea); 2 — the (osmonda bittagina); 3 — hech narsa (til nomi); 4 — an («h» o'qilmaydi); 5 — the (aniq, siz yuborgan ma'lumot).

Bugun nima qilish kerak

Oxirgi bir haftada yozgan bitta insho parchasini verbly.uz/tools/grammar sahifasiga tashlang va chiqqan har bir article xatosini o'zbekcha izohi bilan o'qing. O'n daqiqada shaxsiy xatolaringiz ro'yxati paydo bo'ladi — o'sha ro'yxatni telefoningizga saqlab qo'ying va har inshodan keyin bir marta ko'zdan kechiring. Aynan siz takrorlaydigan 2-3 xato tez orada yo'qoladi.