Ingliz tilida grammatik xatolarni tekshirish: 5 qadamli yo'l

Inshoni yozib bo'ldingiz, ikki marta qayta o'qidingiz — hammasi joyida ko'rinadi. Ertasi kuni o'qituvchi qog'ozni qaytaradi va qizil bilan beshta xato belgilangan. Siz esa «buni qanday sezmadim?» deb qolasan. Ingliz tilida grammatik xatolarni tekshirish aynan shu joyda qiyinlashadi: muammo bilimingizda emas, ko'pincha ko'zingiz o'zingiz yozgan matnni avtomatik «to'g'ri» deb o'qishida.

Yaxshi xabar — bu odatni buzish mumkin. Yo'l ikkita: xatoni tashqi vosita bilan topish va har bir xatoning sababini bir marta tushunib olish. Pastda shu ishni qanday qilishni bosqichma-bosqich ko'rsataman.

Nega o'z xatoyingizni o'zingiz ko'rmaysiz

Miya matnni harfma-harf o'qimaydi, u taxmin qiladi. Yozayotganda «men nima demoqchiman» degan ma'lumot xotirada turadi va ko'z shu bo'shliqni o'zi to'ldirib yuboradi.

Misol: I go to school yesterday. (Men kecha maktabga bordim.) Bu yerda went bo'lishi kerak. Lekin o'qiyotganda miya yesterday so'zini ko'radi va jumlani mantiqan to'g'ri deb qabul qiladi — xato shunchaki «ko'rinmaydi».

Ikkinchi sabab: tezlik. IELTS Writing'da 40 daqiqada 250 so'z yozasiz. Qo'l tez, fikr keyingi gapda, natijada artikl tushib qoladi, fe'l shakli buziladi. Diqqat esa bir vaqtda faqat bitta narsaga yetadi.

Xato qanday qilib odatga aylanadi

Xato bir marta yozilsa — tasodif. Uch marta yozilsa — yo'l boshlanadi. O'ttiz marta yozilsa — endi bu sizning «uslubingiz» bo'lib qoladi va quloqqa ham to'g'ri eshitiladi.

• 1-bosqich (takror): bir xil shaklni har kuni ishlatasiz. Masalan: He don't like coffee. (U qahvani yoqtirmaydi.) To'g'risi — He doesn't like coffee.
• 2-bosqich (mustahkamlash): qoidani bir marta o'qib, amalda qo'llamaganingiz uchun noto'g'ri shakl xotirada tezroq mustahkamlanadi.
• 3-bosqich (avtomatizm): endi xato og'zingizdan o'zi chiqadi, hatto imtihonda ham. I am agree with you. (Men siz bilan roziman) — to'g'risi I agree with you.

Bu zanjirni faqat bitta narsa buzadi: xatoni tashqi ko'z yoki vosita topib berganda, siz uning sababini o'qib tushunsangiz. Faqat tuzatilgan gapni ko'rish odatni buzmadi.

Ingliz tilida grammatik xatolarni tekshirish: 5 qadamli yo'l

Quyidagi tartibni bir marta o'rnating — keyin har bir insho, xat yoki IELTS javobi shu yo'ldan o'tadi.

1. Matnni 20 daqiqadan keyin o'qing. Yozgan zahoti o'qisangiz, miya hali ham o'sha fikr ichida bo'ladi. Bir oz vaqt o'tib o'qiganingizda matn «begona» tuyuladi va xatolar ko'rinadi.
2. Ovoz chiqarib o'qing. Til ayni joyda qiynaladi: She have two brothers deb o'qisangiz, quloq darrov ilg'aydi, chunki to'g'ri shakl — She has two brothers. (Uning ikkita akasi bor.)
3. Bir vaqtda faqat bitta narsani tekshiring. Avval faqat fe'l zamonlarini, keyin faqat artikllarni, keyin faqat predloglarni. Bir o'tishda hammasini tekshirish — hech narsani tekshirmaslik.
4. Vosita bilan solishtiring va izohni o'qing. Bu yerda Grammar checker ishlatiladi: matnni joylaysiz, AI xatolarni topadi va har biriga o'zbekcha tushuntirish bilan to'g'ri variantni beradi.
5. Xatoni daftarga yozing. Uch ustun: noto'g'ri shakl / to'g'ri shakl / sabab. Haftada bir marta shu ro'yxatni o'qib chiqsangiz, takrorlanadigan xatolar soni sezilarli kamayadi.

Vosita bilan ishlash qanday ko'rinadi — bitta aniq misol

Siz yozdingiz: She suggested me to go to the library. Grammatik tekshiruv natijasi shunday bo'ladi: xato — suggest fe'lidan keyin me to go kelmaydi. To'g'ri variant: She suggested that I go to the library. (U kutubxonaga borishimni taklif qildi.)

Izohda sabab ham yoziladi: suggest dan keyin to'g'ridan-to'g'ri obyekt + infinitiv kelmaydi; «taklif qilmoq» ma'nosida that + egа + fe'l yoki suggest + -ing ishlatiladi. Shu bitta izoh bilan siz bir emas, keyingi o'nta shu turdagi gapni ham to'g'ri yozasiz.

Faqat «xato» degan qizil belgi bilan cheklanadigan tekshiruv sizga qoidani o'rgatmaydi — siz ertaga yana xuddi shu joyda adashasiz. Shuning uchun izohni o'qish qadamini tashlab ketmang. Imlo bo'yicha ham xuddi shu tartib ishlaydi: ingliz tilida imlo tekshirish bo'yicha 7 usulni shu bilan birga qo'llasangiz, matn ikki qavat tekshiruvdan o'tadi.

Eng ko'p uchraydigan 5 xato va ularning izohi

• I am agree → I agree (men roziman). Agree o'zi fe'l, unga am/is/are qo'shilmaydi.
• She don't work here → She doesn't work here (U bu yerda ishlamaydi). Uchinchi shaxs birlikda does ishlatiladi.
• I need more informations → I need more information (Menga ko'proq ma'lumot kerak). Information, advice, furniture, news — sanalmaydigan otlar, -s olmaydi.
• I have been here since three years → I have been here for three years (Men bu yerda uch yildan beri bo'laman). Davr uchun for, boshlanish nuqtasi uchun since.
• I have went to Tashkent → I have went emas, I have gone to Tashkent (Men Toshkentga borib keldim). Have dan keyin uchinchi shakl keladi.

Har bir xatoning yonida sabab turibdi. Aynan shu sabab uni boshqa takrorlashdan saqlaydi.

Kichik mashq: xatoni toping

Quyidagi to'rt jumlada bittadan grammatik xato bor. Avval o'zingiz topib ko'ring, keyin javobni tekshiring.

1. He have finished his homework.
2. I am living here since 2019.
3. My teacher gave me many advices.
4. If I will study hard, I will pass the exam.

Javoblar: 1) He has finished; 2) I have been living here since 2019; 3) much advice yoki a lot of advice; 4) If I study hard — shart ergash gapda will ishlatilmaydi.

Agar shu to'rt jumladan ikkitasini topa olmagan bo'lsangiz, demak siz ham aynan shu maqoladagi holatdasiz: qoidani bilasiz, lekin matnda ko'rmaysiz. Bu normal — ko'rish ham alohida mashq.

Xato daftarchasini qanday yuritish kerak

Daftar chiroyli bo'lishi shart emas. Uch ustun yetarli: noto'g'ri shakl, to'g'ri shakl va bir qatorli sabab. Har yozuvdan keyin faqat yangi xatolarni qo'shasiz.

Haftada bir marta 15 daqiqa ajratib, o'sha ro'yxatni yopib, o'zingizni sinab ko'ring: noto'g'ri shaklni o'qib, to'g'risini yoddan ayting. To'g'ri javob bersangiz, o'sha qatorni o'chiring. Bir oyda ro'yxat qisqaradi — bu sizning haqiqiy o'sishingiz, baho emas.

IELTS yozish qismida esa bu odat to'g'ridan-to'g'ri ballga ta'sir qiladi, chunki Grammatical Range and Accuracy mezonida xatolarning soni emas, takrorlanmasligi ham muhim.

Bugun qiladigan bitta ish: oxirgi yozgan inglizcha matningizdan 150-200 so'zni olib, Grammar checkerga joylang. Har bir topilgan xatoning izohini o'qib chiqing va uchtasini xato daftariga yozing — birinchi haftada shu yetarli.