Ingliz tilida imlo tekshirish: 7 usul va asosiy xatolar

IELTS inshosi yoki ish uchun yozgan xatingizda «I have went there» degan gapni ko'rib qoldingizmi? Ingliz tilida imlo tekshirish — bu matnni yozib bo'lgach, so'zlar, imlo va grammatikani tizimli ko'zdan kechirish jarayoni. Ko'pchilik faqat Word'ning qizil chizig'iga ishonib qo'yadi, natijada bir xil xatolar har safar takrorlanadi. Quyida o'zbeklar eng ko'p adashadigan so'zlar, ularni tez topish usullari va tekshirishning 7 amaliy qadami bor.

Ingliz tilida imlo tekshirish nega o'zbeklarga qiyin

Birinchi sabab — o'zbek tilida so'z qanday eshitilsa, shunday yoziladi. Ingliz tilida talaffuz va imlo esa ko'pincha mos kelmaydi: «necessary» hech qachon «nesessari» deb eshitilmaydi, «February» so'zida birinchi «r» deyarli aytilmaydi.

Ikkinchi sabab — imlo tekshiruvchi dasturlar grammatikani tushunmaydi. Word «Their going to school» gapiga qizil chiziq tortmaydi, chunki «their» lug'atda mavjud. Lekin gap grammatik jihatdan xato: bu yerda «They're» kerak.

Uchinchi sabab — ona tilining ta'siri. Biz «comfortable» ni «comfortabel», «education» ni «educacion» kabi yozib qo'yamiz, chunki quloq o'zbekcha imloga moslashgan.

Aynan shu joyda Verbly grammar checker foydali: u faqat imloni emas, grammatikani ham tekshiradi va nega xato ekanini o'zbekcha tushuntiradi. Masalan, «She don't like coffee» deb yozsangiz, tool «don't» emas «doesn't» kerakligini va sababini (she — uchinchi shaxs birlik) ko'rsatadi. Oddiy imlo tekshiruvchi buni ko'rmaydi.

O'zbeklar eng ko'p chalkashtiradigan 8 juft so'z

• advice / advise — «She gave me good advice» (U menga yaxshi maslahat berdi) — ot; «She advised me to rest» (U menga dam olishni maslahat berdi) — fe'l.
• effect / affect — «The effect was strong» (Ta'sir kuchli edi) — ot; «Stress affects sleep» (Stress uyquga ta'sir qiladi) — fe'l.
• their / there / they're — «their books» (ularning kitoblari), «over there» (ana u yerda), «they're coming» (ular kelishyapti).
• its / it's — «its colour» (uning rangi), «it's raining» (yomg'ir yog'ayapti). Apostrof faqat qisqartmada.
• lose / loose — «Don't lose your keys» (Kalitingizni yo'qotmang), «loose shirt» (keng ko'ylak).
• then / than — «First read, then write» (Avval o'qing, keyin yozing), «better than before» (avvalgidan yaxshiroq).
• practice / practise — «Practice makes perfect» (Mashq mukammallikka olib boradi) — ot; «I practise daily» (Men har kuni mashq qilaman) — fe'l.
• accept / except — «I accept your offer» (Taklifingizni qabul qilaman), «everyone except Ali» (Alidan boshqa hamma).

Har doim xato yoziladigan 10 so'z

Quyidagi so'zlar IELTS insholarida eng ko'p uchraydi va eng ko'p noto'g'ri yoziladi. Chap tomonda xato, o'ngda to'g'ri shakl:

• neccessary → necessary
• goverment → government
• definately → definitely
• recieve → receive
• enviroment → environment
• accomodation → accommodation
• restarant → restaurant
• buisness → business
• beutiful → beautiful
• tommorow → tomorrow

Bu ro'yxatning yarmi «ikki harfli» xatolar: necessary da bitta «c», ikkita «s»; accommodation da ikkita «c» va ikkita «m». Ularni yodlashning eng oson yo'li — so'zni bo'g'inlarga bo'lib, ovoz chiqarib aytish.

Matnni tekshirishning 7 usuli

Endi eng muhim qism: yozgan matningizni qanday tekshirish kerak. Har bir usulni 5 daqiqada sinab ko'rishingiz mumkin.

1. Matnni oxiridan boshiga o'qing. Miya gap ma'nosiga e'tibor bermay, faqat so'zlarga qaraydi — imlo xatolari shu payt ko'zga tashlanadi. «I beleive that goverment should...» kabi xatolar shu usulda darhol topiladi.
2. Har bir gapda fe'lni topib, shaklini tekshiring. «He go to school every day» gapida fe'l «go» — lekin «he» bilan «goes» bo'lishi kerak. Fe'lni topmasangiz, xatoni ko'rmaysiz.
3. Zamonlarni rang bilan belgilang. Inshoda o'tgan zamon haqida yozsangiz, atigi bitta «is» qolib ketishi mumkin: «In 2010 the economy is weak». To'g'risi: «was weak».
4. Shaxsiy xato daftari yurit. Har hafta qaysi 5 xatoni takrorlayotganingizni yozib boring. Ko'pchilik «because» va «although» ni bir gapda ishlatadi: «Although it was late, but we continued» — bu xato, «but» ortiqcha.
5. Matnni ovoz chiqarib o'qing yoki tinglang. Quloq tutilgan so'zni tez sezadi. Buning uchun Text to speech vositasi matningizni tabiiy ovozda o'qib beradi — «th» va «-ed» qo'shimchalari qanday eshitilishini eshitib, imloni tekshirasiz.
6. So'z birikmalarini alohida tekshiring. Imlo to'g'ri bo'lsa ham birikma xato bo'lishi mumkin: «do a mistake» emas, «make a mistake». So'z birikmalari haqida mana bu postda batafsil yozilgan.
7. Oxirgi 10 daqiqani faqat tekshirishga ajrat. IELTS Writing'da bu eng qimmat 10 daqiqa. Yangi gap yozmang — faqat yuqoridagi 6 usulni qo'llang. Listening'da ham xuddi shunday: eshitib, noto'g'ri yozish muammosi bu postda tahlil qilingan.

Kichik mashq: 5 gapda xatoni toping

Quyidagi gaplarda bittadan xato bor. Avval o'zingiz toping, keyin javobni tekshiring.

• 1. I am interesting in British history.
• 2. She have lived here since 2019.
• 3. Their going to open a new shop.
• 4. This method is more better than the old one.
• 5. He gave me a useful advise yesterday.

Javoblar: 1. «I am interested in British history» (Men Britaniya tarixiga qiziqaman) — «interesting» narsa haqida, «interested» odam haqida. 2. «She has lived here since 2019» (U 2019-yildan beri shu yerda yashaydi). 3. «They're going to open a new shop» (Ular yangi do'kon ochmoqchi). 4. «This method is better than the old one» (Bu usul eskisidan yaxshiroq) — «more» ortiqcha. 5. «He gave me useful advice yesterday» (U menga kecha foydali maslahat berdi) — «advice» sanalmaydi va ko'plikda «-s» olmaydi.

Agar shu 5 gapdan kamida 3 tasini to'g'rilagan bo'lsangiz — demak, muammo bilimda emas, tekshirish odatida. Inshoda bitta so'zni takrorlab qo'yish ham xuddi shunday odat masalasi; bu haqda bu yozuvni o'qing.

Xatolaringizni o'zingiz topishni o'rganing

Eng yaxshi tekshiruvchi — siz o'zingizsiz, lekin hamma xatoni ko'z bilan topish qiyin. Shuning uchun yozgan matningizni Verbly grammar checker sahifasiga tashlang: AI xatoni topadi, to'g'ri variantni beradi va nega xato ekanini o'zbekcha tushuntiradi. Bugun bitta eski inshoyingizni yuklab ko'ring — qaysi xato eng ko'p takrorlanishini o'z ko'zingiz bilan ko'rasiz, keyingi inshoda aynan shuni tekshirishga e'tibor bering.